AI startapları və süni qiymət artımı: Səhmlər niyə fərqli qiymətlərə satılır?

Süni intellekt sahəsində rəqabət artdıqca, startap qurucuları və investorlar bazarda üstün görünmək üçün maraqlı yollara əl atırlar. Onlar eyni investisiya mərhələsində şirkət səhmlərini iki fərqli qiymətə satmaqla süni bir dəyər artımı yaradırlar. Bu üsul, şirkətin real qiymətindən daha bahalı görünməsinə xidmət edir. Beləliklə, startaplar iki ayrı maliyyələşmə dövrünü bir araya gətirərək vaxt itkisinin qarşısını almağa çalışırlar. İnvestorlar üçün bu, həm də bazarda güclü bir mövqe nümayiş etdirmək üçün istifadə olunan bir vasitədir.

Bu taktikanın ən bariz nümunələrindən biri "Aaru" startapının son investisiya raundunda göründü. Şirkət "Redpoint" fondundan böyük bir məbləği 450 milyon dollar dəyərləndirmə ilə aldı. Lakin eyni raundun davamında qalan hissə 1 milyard dollar dəyərlə satıldı və digər investorlar da məhz bu yüksək qiymətlə prosesə qoşuldular. Bu yanaşma sayəsində "Aaru" özünü unikorn, yəni dəyəri 1 milyard dolları keçən şirkət adlandıra bildi. Halbuki, səhmlərin əhəmiyyətli bir hissəsi daha ucuz qiymətə əldə edilmişdi.

İnvestorlar qeyd edir ki, bu strategiya bazardakı rəqibləri qorxutmaq üçün istifadə olunur. Əgər bir şirkətin dəyəri rəsmi olaraq çox yüksək elan edilərsə, digər fondlar ikinci və ya üçüncü yerdə olan rəqibləri maliyyələşdirməkdən çəkinə bilər. Bu, eyni zamanda istedadlı kadrları işə cəlb etmək üçün də əlverişli bir yoldur. Şirkətin bazarda lider statusu qazanması korporativ müştərilərin də inamını artırır. Bir çox mütəxəssis isə bu vəziyyəti bazarda yaranan müvəqqəti "köpük" əlaməti kimi qiymətləndirir.

Yüksək qiymətləndirmə hər zaman tam uğur demək deyil və müəyyən təhlükələr yaradır. Əgər bir startap növbəti dəfə vəsait toplamaq istəsə, o, əvvəlki yüksək qiymətdən daha baha satılmalıdır. Əks halda, şirkətin dəyəri rəsmi olaraq düşmüş sayılır ki, bu da investisiya dünyasında mənfi qarşılanır. Belə bir vəziyyətdə həm qurucuların, həm də işçilərin şirkətdəki payı azalır. Bu risklər gələcək tərəfdaşların və yeni işçilərin şirkətə olan inamını sarsıda bilər.

Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, həddindən artıq yüksək dəyərləndirmə arxasınca qaçmaq təhlükəli bir oyundur. Keçmiş illərdə baş verən bazar tənzimləmələri göstərdi ki, süni şəkildə şişirdilmiş rəqəmlər sonda ciddi itkilərə yol açır. Şirkətlər real inkişaf yerinə yalnız rəqəmlərə fokuslansalar, bazardakı mövqelərini itirə bilərlər. Bu səbəbdən, startapların sağlam böyümə ilə reklam xarakterli rəqəmlər arasında balansı qoruması olduqca vacibdir.