Qızıl və Gümüşdə Kəskin Eniş: Bazarları Niyə Təlatümə Salır?

Qlobal bazarlarda qızıl və gümüş qiymətlərindəki gərginlik davam edir. Son dövrlərdə artan geosiyasi risklər, o cümlədən ABŞ-ın Venesuelaya qarşı addımları, Qrenlandiya mövzusundakı təkidləri və İrana qarşı təhdidləri qiymətli metallara olan "təhlükəsiz liman" tələbini xeyli artırmışdı. Bu vəziyyət, Amerika Federal Ehtiyatlar Sisteminin (FED) faizləri sabit saxlaması ilə birləşərək, qızıl və gümüşün tarixi zirvələrə çatmasına səbəb oldu. Həmin müddətdə qızılın bir unsiyasının qiyməti 5 min 600 dollara, gümüşün unsiyası isə 120 dollara qədər yüksəlmişdi. Lakin rekord səviyyələrə çatdıqdan sonra qiymətlər sürətlə geri çəkilməyə başladı, bu da bazarda ciddi narahatlıq yaratdı.

Rekord bahalaşmadan sonra başlayan geri çəkilmə qısa müddətli bərpa yaşasa da, bu gecə yenidən kəskin enişlə əvəz olundu. Xüsusilə gümüşdəki dəyər itkisi olduqca böyükdür. Gümüş qiymətlərindəki eniş yüzdə 14-ə yaxınlaşaraq, unsiyasının qiymətini 88 dollara qədər aşağı saldı. Qızılın unsiyası isə ticarət gününü 4 min 965 dollardan tamamladı. Səhər saat 07:15 etibarı ilə vəziyyətə baxdıqda, qızılın unsiyası 4 min 875 dollar, gümüşün unsiyası isə 76 dollar səviyyəsində ticarət edilir. Ölkə daxilində isə gram qızıl 6 min 808 TL-dən, gram gümüş 107 TL-dən qiymətləndirilir. Kapalıçarşıda fiziki qram qızılın alış qiyməti 7 min 424 TL səviyyəsindədir.

Qızıl qiymətlərinin bu cür aşağı düşməsinin əsas səbəbi ABŞ və Çin arasındakı diplomatik əlaqələrin yumşalması ilə əlaqələndirilir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp Çin sədri Şi Cinpinqlə "əla bir telefon danışığı" apardığını açıqladı. Çin tərəfi də münasibətlərdə güclü ünsiyyətin davam etdirilməsinə çalışdığını bildirdi. Bu cür müsbət inkişaf bazarlarda təhlükəsiz liman adlanan qiymətli metallara olan tələbi məhdudlaşdırdı. Bundan başqa, ABŞ-İran gərginliyinin azalması da qiymətlərə təzyiq göstərdi. İran cümə günü Omanada müzakirələrin keçiriləcəyini bəyan etdi və ABŞ tərəfi də bu məlumatı təsdiqlədi. Gərginliyin azalacağı gözləntisi dərhal qızıl və gümüşdə kütləvi satışlara səbəb oldu.

Bazara təsir edən digər amillər arasında dolların güclənməsi də var. Dollar indeksi 97,80 səviyyəsini sınaqdan keçirərək son iki həftənin ən yüksək nöqtəsinə çatdı. FED rəhbərliyinə sərt monetar siyasət tərəfdarı kimi tanınan Kevin Varşın namizədliyinin müzakirəyə çıxması dollarda güclənmə meylini sürətləndirdi. Dolların bahalaşması isə qiymətli metalları əldə saxlamağın maya dəyərini artırır, bu da qızıl və gümüş üzərində satış təzyiqini gücləndirir. Eyni zamanda, ABŞ-da yanvar ayı üçün Xidmət Satınalma Menecerləri İndeksi 53,5 gözləntisinin üzərində, 53,8 olaraq açıqlandı. Bu göstəricilər iqtisadiyyatda dinamikliyin olduğunu göstərdi və beləliklə, faizlərin aşağı salınacağı gözləntilərini zəiflətdi. Bütün bu məlumatlarla yanaşı, Çindən gələn böyük ETF çıxışları da qiymət itkilərinə təsir etdi. Çinin ən böyük dörd qızıl fondundan çərşənbə axşamı ümumilikdə 980 milyon dollarlıq pul çıxarılması qeydə alındı ki, bu da tarixdə bir gündə qeydə alınan ən böyük çıxışdır. Həftənin ilk yarısında isə Çindəki qızıl ETF-lərindən çıxan ümumi məbləğ 1,3 milyard dollara yaxınlaşmışdır.