Kriptovalyuta Fenomenlərinə Sərt Qanun: İcazəsiz Fəaliyyətə Görə Böyük Həbs və Cərimələr Gözlənilir

Kapital Bazarı Qanununda (KBQ) edilən əsaslı dəyişikliklərin qəbul edilməsindən sonra, kriptovalyuta xidmətləri sahəsində ciddi tənzimləmələr qüvvəyə minib. Bu yeni qaydalar icazəsiz kripto aktiv xidmətləri göstərən şəxslər və təşkilatlar üçün böyük risklər yaradır. Tənzimləmələrə görə, icazəsiz fəaliyyətlə məşğul olanları 3 ildən 5 ilə qədər həbs cəzası və 10.000 günə qədər məhkəmə pul cəzası gözləyir. Xüsusilə vurğulanır ki, xaricdə yerləşən platformaların Türkiyədəki istifadəçilərə xidmət təklif etməsi də icazəsiz fəaliyyət kimi qiymətləndirilir. Bu sərtləşmə bazarda fəaliyyət göstərən böyük kripto birjalarını və onları təşviq edən sosial media fenomenlərini hədəf alır.

KBQ tənzimləmələri çərçivəsində, sektorda "affiliate" və ya referans proqramları kimi tanınan bütün yönləndirmə sistemləri qadağan edildi. Bu qadağadan sonra, dünyanın ən böyük kripto birjalarından olan Binance kimi bəzi platformalar türk dili dəstəyini ləğv etdi və referans proqramlarını dayandırdı. Lakin bu uyğunluq addımlarına baxmayaraq, bəzi kripto fenomenləri türk izləyicilər üçün hələ də "affiliate" linkləri paylaşmaqda davam edir. Mütəxəssislər xəbərdarlıq edir ki, bu cür paylaşımlar həm fenomenlər, həm də reklam edilən kripto birjaları üçün ağır sanksiyalara səbəb ola bilər. Nəzarəti daha çətin olan Telegram kimi platformalar üzərindən aparılan bu işlər diqqət mərkəzindədir. Məsələn, yüz minlərlə abunəsi olan kanallarda qlobal kripto birjası Bybit-ə aid yönləndirmə linklərinin aktiv şəkildə yayıldığı və türk istifadəçilərə yönəlmiş marketinq işlərinin davam etdiyi müşahidə olunur.

Qanunvericilik icazəsiz kripto aktiv xidməti təminatçılığının təkcə birjaları deyil, həm də bu fəaliyyətlərə vasitəçilik edən fenomenləri əhatə etdiyini bildirir. Bu səbəbdən fenomenlər ciddi yoxlama altındadır. Sadalanan əsas cinayətlərlə yanaşı, yetkisiz investisiya məsləhəti vermək, bazar manipulyasiyası etmək, reklam olduğunu gizlədərək təqdimat aparmaq və ya yanlış, aldadıcı bəyanatlar vermək kimi əməllərə görə də ağır cəzalar tətbiq edilə bilər. Qanunvericilər maliyyə bazarlarında sui-istifadələr və investorların aldadılması hallarının qarşısını almağa çalışır.

Mütəxəssislər yönləndirmə (affiliate) sisteminin yaradıcısı olduğu maraqlar toqquşmasının ən böyük problemlərdən biri olduğunu vurğulayırlar. Bu modeldə gəlir əldə edən şəxslər, tanıtdıqları platformanın riskləri və ya etibarlılığından çox, cəlb etdikləri istifadəçi sayına fokuslanırlar. Bu vəziyyət, investorlara neytral və sağlam məlumatın çatdırılmasını çətinləşdirir. Fenomenlərin "öz təcrübəm" ifadəsi ilə paylaşdığı bir çox məzmun isə faktiki olaraq gizli reklam xarakteri daşıyır. Qanun tətbiq ediciləri bu qadağaları pozan hər kəsə qarşı sərt tədbirlər görməyə hazırlaşır, çünki qanunun əsas məqsədi kiçik investorları qorumaqdır.